فشارسنج عقربهای چیست؟ معرفی اجزا، انواع و کاربرد دستگاه
فشارسنج عقربهای چیست و چه کاربردی دارد؟
فشارسنج عقربهای یا فشارسنج آنروئید، دستگاهی مکانیکی برای اندازهگیری دستی فشار خون است که در بسیاری از مطبها، درمانگاهها، بیمارستانها و مراکز آموزشی استفاده میشود.
این دستگاه برخلاف فشارسنج دیجیتال، نتیجه را بهصورت خودکار محاسبه نمیکند. تشخیص فشار سیستولیک و دیاستولیک به بستن صحیح کاف، کنترل تخلیه هوا، شنیدن صداهای شریان و مهارت فرد اندازهگیرنده بستگی دارد.
شناخت اجزای فشارسنج عقربهای کمک میکند هنگام خرید، استفاده یا بررسی سلامت دستگاه، تفاوت میان گیج، کاف، پوار، شلنگ و شیر تخلیه هوا را بهتر تشخیص دهید. همچنین میتوانید براساس محل استفاده، میان مدلهای دستی، دیواری، رومیزی، پایهدار و چندکاف انتخاب مناسبتری داشته باشید.
فشار ایجادشده داخل کاف از طریق شلنگ به گیج منتقل میشود و عقربه روی صفحه، میزان فشار را برحسب میلیمتر جیوه نشان میدهد.
برای اندازهگیری کامل فشار خون با روش شنیداری، معمولاً علاوه بر فشارسنج به گوشی پزشکی نیاز است. فرد اندازهگیرنده با تخلیه تدریجی هوای کاف، صداهای ایجادشده در شریان بازویی را میشنود و با توجه به عدد گیج، فشار سیستولیک و دیاستولیک را مشخص میکند.
این دستگاه بیشتر در شرایط زیر کاربرد دارد:
- مطب پزشکان و پرستاران
- درمانگاهها و بیمارستانها
- مراکز فوریتهای پزشکی
- خانههای سالمندان
- مراکز آموزشی و دانشگاهی
- استفاده خانگی توسط افراد آموزشدیده
فشارسنج عقربهای به برق یا باتری نیاز ندارد؛ اما این ویژگی بهتنهایی به معنای مناسببودن آن برای تمام کاربران خانگی نیست. کاربر باید نحوه بستن کاف، کنترل پوار، شنیدن صداها و خواندن گیج را بهدرستی آموزش دیده باشد.
فشارسنج عقربهای چگونه کار میکند؟
با فشردن پوار، هوا وارد کیسه داخلی کاف میشود و فشار اطراف بازو را افزایش میدهد. فشار هوا از طریق شلنگ به گیج مکانیکی منتقل شده و باعث حرکت عقربه روی صفحه مدرج میشود.
پس از رسیدن فشار کاف به محدوده لازم، شیر تخلیه بهآرامی باز میشود. با کاهش کنترلشده فشار، جریان خون در شریان بازویی دوباره برقرار میشود و صداهایی ایجاد میکند که از طریق گوشی پزشکی قابل شنیدن هستند.
اولین صدای قابلشنیدن با فشار سیستولیک و ناپدیدشدن صداها با فشار دیاستولیک ارتباط دارد. فرد اندازهگیرنده باید عدد گیج را در همان لحظهها بخواند.
آموزش کامل روش انجام این کار در مقاله جداگانه نحوه گرفتن فشار با فشارسنج عقربهای؛ آموزش بستن کاف و خواندن اعداد ارائه خواهد شد تا این مقاله بیش از حد طولانی نشود.
اجزای فشارسنج عقربهای کداماند؟
اجزای اصلی بیشتر فشارسنجهای عقربهای شامل موارد زیر هستند:
- گیج یا مانومتر
- کاف یا بازوبند
- کیسه هوای داخل کاف
- پوار
- شیر تخلیه هوا
- شلنگ یا شلنگهای رابط
- گوشی پزشکی که ممکن است همراه محصول باشد یا جداگانه تهیه شود
طراحی و محل قرارگیری این اجزا در مدلهای مختلف یکسان نیست. برای مثال، در فشارسنج دستی گیج ممکن است در دست کاربر قرار گیرد، اما در مدل دیواری گیج به دیوار متصل میشود.
گیج فشارسنج چیست و چه چیزی را نشان میدهد؟
گیج فشارسنج همان بخش عقربهای و مدرج دستگاه است. فشار موجود داخل کاف به گیج منتقل شده و عقربه، مقدار آن را برحسب میلیمتر جیوه یا mmHg نمایش میدهد.
در مدلهای دستی، گیج معمولاً کوچکتر و قابلحمل است. فشارسنجهای دیواری و پایهدار ممکن است صفحه بزرگتری داشته باشند تا اعداد از فاصله بیشتری قابل مشاهده باشند.
عقربه در زمانی که کاف خالی است باید در محدوده صفر تعیینشده توسط سازنده قرار بگیرد. خارج شدن عقربه از این محدوده میتواند نشانه نیاز دستگاه به بررسی باشد؛ اما تشخیص قطعی و تنظیم گیج باید توسط فرد متخصص انجام شود.
جزئیات مربوط به نشتی، خارجشدن عقربه از صفر و کالیبراسیون را در مقاله مستقل علت خطای فشارسنج عقربهای چیست؟ عیبیابی، نگهداری و کالیبراسیون بررسی خواهیم کرد.
کاف فشارسنج چیست و چرا اندازه آن اهمیت دارد؟
کاف فشارسنج یا بازوبند، دور قسمت بالایی بازو بسته میشود. داخل آن یک کیسه قابل بادشدن قرار دارد که با ورود هوا، فشار کنترلشدهای به بازو و شریان وارد میکند.
کافها در اندازههای مختلفی مانند نوزاد، کودک، نوجوان، بزرگسال، بزرگسال بزرگ و ران عرضه میشوند. محدوده دور بازوی قابل استفاده معمولاً روی خود کاف یا بستهبندی محصول نوشته میشود.
استفاده از کاف نامتناسب میتواند نتیجه را تغییر دهد. کاف بیش از حد کوچک ممکن است عدد فشار را بالاتر و کاف بیش از حد بزرگ ممکن است آن را پایینتر از مقدار واقعی نشان دهد. به همین دلیل باید پیش از اندازهگیری، دور بازو با محدوده درجشده روی کاف مقایسه شود.
برخی محصولات مانند فشارسنج عقربهای پنجکاف زنیت مد مدل ZTH-3002 برای گروههای سنی و اندازههای مختلف بازو، چند کاف جداگانه دارند. چنین مجموعهای بیشتر برای مراکزی کاربرد دارد که مراجعان آنها فقط بزرگسال نیستند.
پوار فشارسنج چیست و چه وظیفهای دارد؟
پوار فشارسنج یک پمپ دستی است که با فشردن آن، هوا وارد کاف میشود. سالم بودن پوار برای ایجاد و حفظ فشار لازم اهمیت دارد.
پوار باید انعطاف مناسب داشته باشد و پس از فشردهشدن دوباره به شکل اولیه بازگردد. ترکخوردگی، خشکشدن جنس پوار یا خرابی دریچه ورودی میتواند بادکردن کاف را دشوار کند.
پوار در بعضی محصولات از لاتکس و در برخی مدلها از مواد بدون لاتکس یا PVC ساخته میشود. اگر حساسیت به لاتکس مطرح است، باید جنس پوار، کیسه هوا و کاف بهصورت جداگانه در مشخصات همان محصول بررسی شود.
عبارت «کاف بدون لاتکس» لزوماً به این معنی نیست که تمام اجزای فشارسنج فاقد لاتکس هستند؛ مگر آنکه سازنده این موضوع را برای کل مجموعه اعلام کرده باشد.
شیر تخلیه هوای فشارسنج چگونه کار میکند؟
شیر تخلیه معمولاً در کنار پوار قرار دارد و سرعت خروج هوا از کاف را کنترل میکند. هنگام بادکردن کاف، شیر بسته نگه داشته میشود و برای خواندن فشار باید بهصورت تدریجی باز شود.
اگر شیر بیش از حد باز شود، هوا سریع خارج شده و تشخیص دقیق زمان شروع و پایان صداها دشوار میشود. بستهماندن یا گیرکردن شیر نیز میتواند تخلیه کاف را مختل کند.
کنترل نرم و تدریجی شیر یکی از تفاوتهایی است که هنگام مقایسه فشارسنجهای عقربهای اهمیت پیدا میکند. برای مراکز درمانی که تعداد اندازهگیریها زیاد است، کیفیت پوار و شیر تخلیه میتواند بر راحتی کاربر تأثیر محسوسی داشته باشد.
شلنگ فشارسنج چه تفاوتی در مدلهای مختلف دارد؟
شلنگ مسیر انتقال هوا میان کاف، پوار و گیج است. فشارسنجهای عقربهای ممکن است دارای سیستم تکشلنگ یا دوشلنگ باشند.
در مدلهای دوشلنگ، معمولاً یک مسیر به پوار و مسیر دیگر به گیج متصل میشود. بعضی فشارسنجهای دیواری یا پایهدار نیز از شلنگ تلفنی یا فنری استفاده میکنند تا فاصله میان کاف و گیج بهتر مدیریت شود.
هنگام بررسی شلنگ باید به این موارد توجه کرد:
- اتصال کامل به گیج، پوار و کاف
- نداشتن ترک یا سوراخ
- نپیچیدن مسیر شلنگ
- انعطاف مناسب
- سازگاری با اجزای همان دستگاه
شلنگ آسیبدیده میتواند باعث نشت هوا و کاهش تدریجی فشار کاف شود. استفاده از شلنگ جایگزین نامناسب نیز ممکن است عملکرد دستگاه را مختل کند.
آیا برای فشارسنج عقربهای به گوشی پزشکی نیاز داریم؟
برای اندازهگیری فشار سیستولیک و دیاستولیک با روش شنیداری، به گوشی پزشکی نیاز است. دیافراگم یا بل گوشی روی محل صحیح شریان بازویی قرار میگیرد تا صداهای مربوط به بازگشت جریان خون شنیده شوند.
گوشی پزشکی ممکن است داخل بستهبندی فشارسنج قرار داشته باشد یا لازم باشد جداگانه تهیه شود. بنابراین هنگام خرید، اقلام همراه محصول را بررسی کنید.
برخی فشارسنجهای عقربهای دارای گوشی متصل به کاف هستند، اما در بیشتر مدلهای حرفهای از یک گوشی پزشکی جداگانه استفاده میشود. کیفیت گوشی و محیط اندازهگیری نیز بر شنیدن صداها تأثیر دارد.
تفاوت فشارسنج عقربهای و دیجیتال چیست؟
فشارسنج دیجیتال فرایند اندازهگیری و نمایش نتیجه را بهصورت خودکار انجام میدهد؛ درحالیکه فشارسنج عقربهای به کنترل دستی و شنیدن صداها نیاز دارد.
مهمترین تفاوتها عبارتاند از:
- فشارسنج عقربهای به مهارت عملی نیاز دارد.
- مدل دیجیتال برای بیشتر کاربران خانگی سادهتر است.
- فشارسنج عقربهای به برق یا باتری وابسته نیست.
- در مدل عقربهای، سرعت تخلیه هوا توسط کاربر کنترل میشود.
- فشارسنج دیجیتال ممکن است حافظه، میانگینگیری و هشدارهای تصویری داشته باشد.
- گیج عقربهای باید از نظر سلامت و کالیبراسیون بررسی شود.
برای خوداندازهگیری فشار خون در منزل، معمولاً دستگاه دیجیتال بازویی معتبر و دارای کاف مناسب انتخاب سادهتری است. فشارسنج عقربهای بیشتر برای فردی مناسب است که روش کار با آن را آموزش دیده باشد.
انواع فشارسنج عقربهای کداماند؟
فشارسنجهای عقربهای براساس طراحی، محل قرارگیری گیج، قابلیت جابهجایی و تعداد کافها در چند گروه عرضه میشوند.
فشارسنج عقربهای دستی
مدل دستی ابعاد جمعوجورتری دارد و گیج، پوار و کاف آن قابلحمل هستند. این نوع فشارسنج برای پزشکان، پرستاران، کیفهای معاینه و استفاده در مکانهای مختلف مناسب است.
برخی مدلهای دستی مانند فشارسنج عقربهای زنیت مد مدل ZTH-2005 با طراحی ساده و قابلحمل عرضه میشوند. در مقابل، مدلهایی مانند فشارسنج زنیت مد ZTH-201X دارای گیج ضدضربه و کاف D-ring هستند و برای کاربرانی طراحی شدهاند که مقاومت بدنه برایشان اهمیت بیشتری دارد.
فشارسنج عقربهای دیواری
در فشارسنج دیواری، گیج روی دیوار نصب میشود. صفحه این محصولات معمولاً از گیج مدلهای دستی بزرگتر است و در محل مشخصی از اتاق معاینه قرار میگیرد.
فشارسنج دیواری زنیت مد مدل ZTH-6003 دارای صفحه گرد، کاف بزرگسال بدون لاتکس، شلنگ تلفنی PVC و محفظهای در پشت دستگاه برای نگهداری کاف و پوار است.
مدل دیواری برای اتاقی مناسب است که اندازهگیری فشار عمدتاً در همان محل انجام میشود و نیازی به انتقال مداوم دستگاه وجود ندارد.
فشارسنج عقربهای پایهدار
در مدل پایهدار، گیج روی پایه متحرک نصب میشود. وجود چرخ امکان جابهجایی دستگاه میان تختها، اتاقها یا بخشهای مختلف مرکز درمانی را فراهم میکند.
ارتفاع قابل تنظیم، صفحه بزرگ و سبد نگهداری کاف و پوار از امکاناتی هستند که ممکن است در این محصولات وجود داشته باشند. فشارسنج پایهدار زنیت مد ZTH-7001 ABS نمونهای از این گروه است که پایه چرخدار و سبد نگهداری تجهیزات دارد.
مقایسه کامل ویژگیها و محدودیتهای این دو طراحی در مقاله فشارسنج دیواری بهتر است یا پایهدار؟ راهنمای انتخاب برای مطب ارائه خواهد شد.
فشارسنج عقربهای چندکاف
فشارسنج چندکاف همراه با بازوبندهایی در اندازههای مختلف عرضه میشود. این مدل برای مراکزی مناسب است که به اندازهگیری فشار خون نوزادان، کودکان، نوجوانان، بزرگسالان یا افراد دارای بازوی بزرگ نیاز دارند.
وجود چند کاف بهتنهایی کافی نیست؛ هر کاف باید با اجزای دستگاه سازگار باشد و اندازه مناسب براساس دور بازوی فرد انتخاب شود.
فشارسنج رومیزی
گیج فشارسنج رومیزی روی میز، کانتر یا سطح ثابت قرار میگیرد. این طراحی برای محیطهایی قابل بررسی است که امکان نصب دیواری وجود ندارد و در عین حال جابهجایی روی پایه چرخدار نیز ضروری نیست.
پیش از انتخاب مدل رومیزی باید ابعاد صفحه، طول شلنگ، فضای موردنیاز و محل قرارگیری کاف بررسی شود.
فشارسنج عقربهای برای منزل مناسب است یا مطب؟
فشارسنج عقربهای بیشتر برای پزشکان، پرستاران و کاربران آموزشدیده مناسب است. استفاده صحیح از این دستگاه نیازمند هماهنگی همزمان میان شنیدن صداها، کنترل شیر تخلیه و خواندن عقربه است.
برای فردی که میخواهد بدون کمک دیگران فشار خود را در منزل اندازهگیری کند، یک فشارسنج دیجیتال بازویی معتبر معمولاً کاربرد سادهتری دارد. بااینحال، اگر فرد آموزش کافی دیده و امکان استفاده از گوشی پزشکی را داشته باشد، مدل عقربهای نیز قابل استفاده است.
مدلهای دیواری، رومیزی و پایهدار بیشتر برای محیطهای حرفهای طراحی شدهاند؛ درحالیکه فشارسنج دستی قابلیت حمل بیشتری دارد.
هنگام خرید فشارسنج عقربهای به چه نکاتی توجه کنیم؟
پیش از خرید، ابتدا محل و نوع استفاده را مشخص کنید. سپس موارد زیر را بررسی کنید:
- نوع دستگاه: دستی، دیواری، رومیزی یا پایهدار
- اندازه و خوانایی صفحه گیج
- محدوده اندازه کاف
- جنس کاف، پوار و کیسه هوا
- وجود یا نبود لاتکس
- تکشلنگ یا دوشلنگ بودن
- طول و جنس شلنگ
- همراه بودن گوشی پزشکی
- امکان تهیه کاف و قطعات مصرفی
- نوع محفظه یا کیف نگهداری
- شرایط گارانتی و خدمات
- امکان بررسی و کالیبراسیون دستگاه
وجود عبارتهایی مانند «حرفهای» یا «دقیق» بهتنهایی برای انتخاب کافی نیست. مشخصات واقعی دستگاه باید با محیط استفاده و مهارت کاربر تطبیق داده شود.
آیا فشارسنج عقربهای به کالیبراسیون نیاز دارد؟
گیج فشارسنج عقربهای یک بخش مکانیکی است و ممکن است در اثر ضربه، فرسودگی یا استفاده طولانی از تنظیم خارج شود. قرار نگرفتن عقربه در محدوده صفر، اختلاف محسوس با دستگاه مرجع یا وارد شدن ضربه شدید از نشانههایی هستند که نیاز به بررسی را مطرح میکنند.
کالیبراسیون باید با تجهیزات مرجع و توسط فرد متخصص انجام شود. چرخاندن پیچها یا بازکردن گیج بدون دانش فنی ممکن است وضعیت دستگاه را بدتر کند.
در این مقاله وارد مراحل فنی کالیبراسیون نمیشویم. نشانههای خطا و روش نگهداری در مقاله مستقل علت خطای فشارسنج عقربهای چیست؟ عیبیابی، نگهداری و کالیبراسیون توضیح داده خواهد شد.
جمعبندی؛ کدام فشارسنج عقربهای را انتخاب کنیم؟
فشارسنج عقربهای از گیج، کاف، پوار، شیر تخلیه و شلنگ تشکیل شده و برای اندازهگیری کامل فشار خون معمولاً همراه با گوشی پزشکی استفاده میشود. انتخاب محصول مناسب به مهارت کاربر، اندازه کاف، محل استفاده و نیاز به حمل یا نصب ثابت بستگی دارد.
مدل دستی برای جابهجایی، مدل دیواری برای اتاق معاینه ثابت، مدل پایهدار برای حرکت میان تختها و مدل چندکاف برای مراجعان با اندازههای مختلف بازو کاربرد دارد.
برای مشاهده و مقایسه انواع مدلهای دیجیتال و عقربهای میتوانید وارد بخش خرید دستگاه فشارسنج شوید. همچنین مشخصات هر محصول، اقلام همراه، اندازه کاف و شرایط گارانتی را پیش از ثبت سفارش بررسی کنید.
فروشگاه تجهیزات پزشکی لیما مد مجموعهای از فشارسنجهای عقربهای دستی، دیواری، پایهدار و چندکاف را ارائه میکند تا بتوانید متناسب با فضای منزل، مطب یا مرکز درمانی، مدل مناسب را انتخاب کنید.
دیدگاه خود را بنویسید