نحوه گرفتن فشار با فشارسنج عقربهای؛ آموزش بستن کاف و خواندن اعداد
قبل از گرفتن فشار با فشارسنج عقربهای چه کار کنیم؟
اندازهگیری دقیق فشار خون از چند دقیقه قبل از بستن کاف آغاز میشود. فعالیت بدنی، اضطراب، سیگار، کافئین، مثانه پر و وضعیت نامناسب نشستن میتوانند نتیجه را تغییر دهند.
برای آمادهشدن جهت اندازهگیری:
- حداقل ۳۰ دقیقه قبل از سنجش، سیگار نکشید.
- در این فاصله از نوشیدنیهای کافئیندار و فعالیت ورزشی خودداری کنید.
- در صورت نیاز، مثانه را خالی کنید.
- حداقل ۵ دقیقه در محیطی آرام استراحت کنید.
- روی صندلی بنشینید و کمر را به پشتی تکیه دهید.
- کف هر دو پا را روی زمین قرار دهید.
- پاها را روی هم نیندازید.
- بازو را روی سطحی ثابت و تقریباً همسطح قلب بگذارید.
- هنگام اندازهگیری صحبت نکنید.
کاف نباید روی لباس ضخیم بسته شود. بالا زدن آستین نیز نباید به شکلی باشد که لباس بالای بازو را بفشارد. اگر آستین تنگ است، بهتر است دست از لباس خارج شود.
این مقاله برای آموزش اصول اندازهگیری نوشته شده است؛ اما استفاده صحیح از فشارسنج عقربهای نیازمند آموزش عملی و تمرین است. اگر در شنیدن صداها یا خواندن گیج مهارت کافی ندارید، از پزشک یا پرستار کمک بگیرید.
وسایل لازم برای گرفتن فشار با فشارسنج عقربهای چیست؟
برای اندازهگیری فشار خون با روش شنیداری به این وسایل نیاز دارید:
- فشارسنج عقربهای سالم
- کاف متناسب با دور بازو
- پوار و شیر تخلیه سالم
- گوشی پزشکی
- صندلی دارای تکیهگاه
- سطحی برای قرار دادن بازو
- محیط نسبتاً آرام
پیش از شروع، عقربه گیج را بررسی کنید. وقتی کاف خالی است، عقربه باید در محدوده صفر تعیینشده توسط سازنده قرار داشته باشد. شلنگها نیز نباید پیچخورده، جدا یا ترکخورده باشند.
اگر کاف بدون فشردن پوار باد میماند یا بعد از بادشدن بهسرعت خالی میشود، احتمال وجود نشتی یا ایراد در شیر تخلیه مطرح است. در این شرایط نباید به نتیجه اندازهگیری اعتماد کرد.
برای آشنایی با عملکرد گیج، کاف، پوار و شلنگ میتوانید مقاله فشارسنج عقربهای چیست؟ معرفی اجزا، انواع و کاربرد دستگاه را مطالعه کنید.
اندازه کاف فشارسنج را چگونه انتخاب کنیم؟
پیش از بستن کاف، دور قسمت میانی بازو را اندازه بگیرید و آن را با محدوده درجشده روی کاف مقایسه کنید. عبارت «بزرگسال» بهتنهایی برای تمام افراد کافی نیست؛ زیرا دور بازوی بزرگسالان میتواند تفاوت زیادی داشته باشد.
کاف بیش از حد کوچک ممکن است فشار خون را بیشتر و کاف بیش از حد بزرگ ممکن است آن را کمتر از مقدار واقعی نشان دهد. بنابراین باید از کاف سازگار با دستگاه و متناسب با دور بازو استفاده شود.
در مراکزی که فشار خون افراد با سن و اندازه بدنی متفاوت اندازهگیری میشود، محصولی مانند فشارسنج عقربهای پنجکاف زنیت مد مدل ZTH-3002 امکان انتخاب کاف نوزاد، کودک، نوجوان، بزرگسال و بزرگسال بزرگ را فراهم میکند.
کاف فشارسنج عقربهای را کجای بازو ببندیم؟
کاف باید دور قسمت بالایی بازوی بدون پوشش بسته شود. لبه پایینی آن معمولاً حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر بالاتر از چین آرنج قرار میگیرد؛ مگر آنکه دستورالعمل کاف یا دستگاه محل دیگری را مشخص کرده باشد.
نشانگر شریان روی کاف باید در امتداد شریان بازویی قرار گیرد. شلنگها نیز به شکلی قرار بگیرند که پیچ نخورند و هنگام استفاده مزاحم گوشی پزشکی نباشند.
کاف باید یکنواخت و محکم بسته شود، اما نباید بیش از حد بازو را بفشارد. کاف بسیار شل ممکن است جابهجا شود و برای بادشدن به فشار نامناسبی نیاز پیدا کند.
بازو در تمام مدت اندازهگیری باید ثابت، رها و همسطح قلب باشد. پایین بودن بازو نسبت به قلب میتواند عدد را بالاتر و بالا بودن آن میتواند نتیجه را پایینتر نشان دهد.
گوشی پزشکی را برای گرفتن فشار کجا قرار دهیم؟
پس از بستن کاف، محل نبض شریان بازویی را در قسمت داخلی چین آرنج پیدا کنید. دیافراگم یا بل گوشی پزشکی باید روی مسیر شریان قرار گیرد.
گوشی را زیر خود کاف قرار ندهید؛ مگر آنکه طراحی محصول و دستورالعمل سازنده چنین روشی را مشخص کرده باشد. فشار دادن بیش از حد دیافراگم روی پوست نیز ممکن است شنیدن صداها را دشوار کند.
سریهای گوشی باید در جهت مناسب داخل گوش قرار گیرند. تماس لوله گوشی با لباس، شلنگ یا سطح میز میتواند صداهای اضافی ایجاد کرده و تشخیص ضربانها را سختتر کند.
فشارسنج عقربهای را تا چه عددی باد کنیم؟
یک عدد ثابت مانند ۱۸۰ میلیمتر جیوه برای تمام افراد مناسب نیست. فشار لازم برای بادکردن کاف به فشار تقریبی فرد بستگی دارد.
روش دقیقتر این است که ابتدا فشار سیستولیک تقریبی با لمس نبض تعیین شود:
1. نبض مچ دست را پیدا کنید.
2. شیر تخلیه هوا را ببندید.
3. کاف را بهتدریج باد کنید.
4. به عددی توجه کنید که نبض مچ در آن ناپدید میشود.
5. هوای کاف را کاملاً خالی کرده و کمی صبر کنید.
6. برای اندازهگیری شنیداری، کاف را حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیمتر جیوه بالاتر از عدد ناپدیدشدن نبض باد کنید.
این مرحله به کاهش احتمال خطا در افرادی کمک میکند که بین صداهای فشار خون آنها وقفه شنیداری وجود دارد. بادکردن بیدلیل کاف تا فشارهای بسیار بالا میتواند ناراحتکننده باشد و زمان اندازهگیری را افزایش دهد.
اگر درباره فشار مناسب برای بادکردن کاف مطمئن نیستید، اندازهگیری باید توسط فرد آموزشدیده انجام شود.
سرعت خالی کردن باد کاف چقدر باید باشد؟
پس از بادکردن کاف، شیر تخلیه باید بهآرامی باز شود تا فشار تقریباً با سرعت ۲ تا ۳ میلیمتر جیوه در ثانیه کاهش پیدا کند.
تخلیه بسیار سریع باعث میشود فرد اندازهگیرنده از لحظه شروع یا پایان صداها عبور کند. در نتیجه ممکن است فشار سیستولیک کمتر یا فشار دیاستولیک بیشتر از مقدار واقعی خوانده شود.
تخلیه بیش از حد آهسته نیز اندازهگیری را طولانی کرده و میتواند باعث ناراحتی و احتقان بازو شود. کنترل شیر باید نرم و پیوسته باشد و عقربه بدون توقفهای طولانی پایین بیاید.
هنگام تخلیه هوا، همزمان به صداهای گوشی و موقعیت عقربه توجه کنید. صحبتکردن، حرکت دست یا نگاهنکردن به صفحه میتواند تشخیص اعداد را دشوار کند.
فشار سیستولیک را چگونه تشخیص دهیم؟
همزمان با کاهش فشار کاف، در ابتدا صدایی شنیده نمیشود. وقتی فشار کاف به محدودهای برسد که خون دوباره در هر ضربان از شریان عبور کند، اولین صدای منظم و واضح شنیده میشود.
عددی که عقربه در لحظه شنیدن اولین صدای واضح و تکرارشونده نشان میدهد، فشار سیستولیک یا عدد بالای فشار خون است.
یک صدای اتفاقی، ضربه ناشی از حرکت گوشی یا تماس شلنگ با لباس نباید بهعنوان فشار سیستولیک ثبت شود. صدا باید با ضربان قلب هماهنگ و در ضربانهای بعدی نیز قابل تشخیص باشد.
برای مثال، اگر اولین صدای منظم در عدد ۱۲۲ شنیده شود، فشار سیستولیک ۱۲۲ میلیمتر جیوه ثبت میشود.
فشار دیاستولیک را چگونه تشخیص دهیم؟
با ادامه تخلیه هوا، صداهای شریان تغییر میکنند و در نهایت از بین میروند. عددی که در لحظه ناپدیدشدن صداها دیده میشود، معمولاً بهعنوان فشار دیاستولیک یا عدد پایین فشار خون ثبت میشود.
برای مثال، اگر صداها در عدد ۷۸ قطع شوند، فشار دیاستولیک ۷۸ میلیمتر جیوه خواهد بود. نتیجه بهصورت ۱۲۲ روی ۷۸ میلیمتر جیوه نوشته میشود.
پس از ناپدیدشدن صداها، تخلیه را برای چند میلیمتر دیگر ادامه دهید تا مطمئن شوید صدا دوباره ظاهر نمیشود. سپس شیر را کاملاً باز کرده و باد کاف را خالی کنید.
در بعضی شرایط خاص ممکن است صداها تا اعداد بسیار پایین ادامه پیدا کنند. تفسیر چنین وضعیتی باید توسط پزشک یا فرد متخصص انجام شود.
اعداد فشارسنج عقربهای را چگونه بخوانیم؟
صفحه گیج با واحد میلیمتر جیوه یا mmHg درجهبندی شده است. هر خط کوچک ممکن است بسته به مدل دستگاه مقدار متفاوتی داشته باشد؛ بنابراین پیش از اندازهگیری باید مقیاس صفحه را بررسی کنید.
برای خواندن دقیقتر:
- مستقیم روبهروی صفحه قرار بگیرید.
- از زاویه مایل به عقربه نگاه نکنید.
- عدد اولین صدای منظم را بهعنوان سیستولیک یادداشت کنید.
- عدد ناپدیدشدن صداها را بهعنوان دیاستولیک ثبت کنید.
- عدد را به نزدیکترین درجه قابل خواندن دستگاه بنویسید.
- نتیجه را به عدد صفر یا پنج دلخواه گرد نکنید.
برای مثال، اگر خطوط صفحه دو میلیمتر دو میلیمتر باشند، اعدادی مانند ۱۲۲ یا ۱۲۴ قابل ثبت هستند. نوشتن تمام نتایج به شکل ۱۲۰ یا ۱۲۵ میتواند دقت ثبت روند را کاهش دهد.
بعد از اندازهگیری فشار چه کار کنیم؟
پس از مشخصشدن فشار دیاستولیک، شیر را کاملاً باز کنید تا هوای باقیمانده از کاف خارج شود. سپس کاف را باز کرده و نتیجه را همراه با تاریخ، ساعت و بازوی استفادهشده یادداشت کنید.
اگر لازم است اندازهگیری تکرار شود، حداقل حدود یک دقیقه صبر کنید. انجام چند اندازهگیری فوری و پشت سر هم بدون فاصله میتواند باعث ناراحتی بازو و تفاوت در نتایج شود.
در نخستین ارزیابیها ممکن است پزشک اندازهگیری فشار در هر دو بازو را توصیه کند. برای پیگیریهای بعدی باید مطابق نظر پزشک از بازوی تعیینشده استفاده شود.
یک نتیجه غیرعادی بهتنهایی برای تغییر دارو یا تشخیص بیماری کافی نیست. نتایج تکرارشونده و علائم فرد باید توسط پزشک بررسی شوند.
اشتباهات رایج در گرفتن فشار با فشارسنج عقربهای چیست؟
بخش قابلتوجهی از اختلاف نتایج به نحوه آمادهسازی و اجرای اندازهگیری مربوط میشود. اشتباهات رایج عبارتاند از:
استراحت نکردن قبل از اندازهگیری
اندازهگیری بلافاصله بعد از راهرفتن، بالا رفتن از پله یا فعالیت بدنی میتواند عدد فشار و ضربان قلب را تغییر دهد. فرد باید پیش از سنجش مدتی آرام بنشیند.
بستن کاف روی لباس
لباس ضخیم یا جمعشدن آستین زیر کاف میتواند وضعیت بستن بازوبند را تغییر دهد. کاف باید روی پوست بازو قرار گیرد.
استفاده از کاف نامناسب
کاف کوچک یا بزرگ نسبت به دور بازو میتواند عدد را منحرف کند. محدوده اندازه کاف باید با دور بازو مطابقت داشته باشد.
قرار گرفتن بازو پایینتر یا بالاتر از قلب
بازوی فرد باید روی سطحی ثابت و تقریباً همسطح قلب قرار داشته باشد. نگهداشتن بازو در هوا نیز باعث انقباض عضلات و تغییر شرایط اندازهگیری میشود.
صحبت کردن یا حرکت دادن دست
صحبت، خندیدن، حرکت بدن و منقبضکردن دست میتواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد و صداهای مزاحم ایجاد کند.
تخلیه سریع هوای کاف
اگر عقربه با سرعت زیاد پایین بیاید، تشخیص اولین و آخرین صدای قابلشنیدن دشوار میشود. شیر باید به شکلی تنظیم شود که فشار بهتدریج کاهش پیدا کند.
فشار دادن زیاد گوشی روی پوست
فشار بیش از حد دیافراگم گوشی ممکن است شنیدن صداها را مختل کند. گوشی باید ثابت باشد، اما نباید با نیروی زیاد روی شریان فشار داده شود.
خواندن صفحه از زاویه نامناسب
نگاه مایل به صفحه گیج میتواند در خواندن محل دقیق عقربه خطا ایجاد کند. چشم باید تقریباً روبهروی صفحه قرار بگیرد.
گرد کردن نتیجه
اعداد باید مطابق درجهبندی واقعی صفحه ثبت شوند. گردکردن تمام نتایج به صفر یا پنج باعث از بین رفتن بخشی از اطلاعات میشود.
چرا صدای فشار خون با گوشی شنیده نمیشود؟
شنیدهنشدن صداها میتواند علتهای مختلفی داشته باشد:
- گوشی پزشکی در محل صحیح شریان قرار نگرفته است.
- سریهای گوشی در جهت مناسب داخل گوش نیستند.
- محیط بیش از حد شلوغ است.
- کاف شل یا در محل نامناسب بسته شده است.
- فشار کاف بهاندازه کافی بالا نرفته است.
- هوای کاف با سرعت زیادی تخلیه میشود.
- دیافراگم گوشی روی لباس قرار گرفته است.
- گوشی پزشکی یا فشارسنج ایراد فنی دارد.
- نبض فرد ضعیف یا نامنظم است.
اگر با اصلاح وضعیت همچنان صدا شنیده نمیشود، از تکرار مداوم و بادکردن بیش از حد کاف خودداری کنید. دستگاه و گوشی باید توسط فرد باتجربه بررسی شوند.
چرا نتایج فشارسنج عقربهای متفاوت میشوند؟
فشار خون عددی ثابت نیست و در طول روز تغییر میکند. وضعیت بدن، اضطراب، درد، فعالیت، مصرف کافئین، سیگار، داروها و زمان اندازهگیری میتوانند بر نتیجه اثر بگذارند.
تفاوت زیاد میان اندازهگیریها همچنین ممکن است به این دلایل باشد:
- تغییر محل بستن کاف
- استفاده از بازوهای متفاوت
- سرعت نامناسب تخلیه هوا
- شنیدن اشتباه صداها
- اندازه نامناسب کاف
- نشتی در شلنگ یا پوار
- خارج شدن گیج از کالیبراسیون
- نامنظم بودن ضربان قلب
برای مقایسه نتایج، بهتر است اندازهگیریها در شرایط مشابه و با یک روش ثابت انجام شوند. اگر اختلاف غیرعادی ادامه داشت، دستگاه و روش اندازهگیری باید بررسی شوند.
اگر با وجود رعایت روش صحیح اندازهگیری همچنان نتایج غیرعادی یا متفاوت هستند، مقاله علت خطای فشارسنج عقربهای چیست؟ عیبیابی، نگهداری و کالیبراسیون به شما کمک میکند مشکلات احتمالی کاف، پوار، شلنگ و گیج را بررسی کنید.
آیا میتوان فشار خودمان را با فشارسنج عقربهای بگیریم؟
از نظر فنی ممکن است بعضی افراد آموزشدیده بتوانند فشار خود را با مدل دستی اندازهگیری کنند، اما کنترل همزمان پوار، شیر تخلیه، گوشی پزشکی و گیج دشوار است.
برای بیشتر کاربران خانگی، فشارسنج دیجیتال بازویی معتبر و دارای کاف مناسب، گزینه سادهتری برای خوداندازهگیری محسوب میشود. اگر میخواهید از مدل عقربهای استفاده کنید، بهتر است فرد دیگری که آموزش دیده است اندازهگیری را انجام دهد.
مدلهای دیواری، رومیزی و پایهدار نیز عمدتاً برای محیطهای حرفهای و استفاده توسط کادر آموزشدیده طراحی شدهاند.
چه زمانی عدد فشار خون نیاز به بررسی فوری دارد؟
یک عدد غیرعادی باید با توجه به علائم فرد و شرایط اندازهگیری تفسیر شود. اگر نتیجه بسیار بالا یا پایین است، ابتدا مطمئن شوید کاف و وضعیت بدن صحیح بوده و دستگاه مشکل مشخصی ندارد.
اگر فشار خون بسیار بالا همراه با علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضعف یا بیحسی، اختلال گفتار، تغییر دید یا سردرد شدید باشد، ارزیابی فوری پزشکی لازم است.
در صورت افت فشار همراه با غش، گیجی شدید، ضعف قابلتوجه، درد قفسه سینه یا تنگی نفس نیز باید سریعاً کمک پزشکی دریافت شود.
برای تصمیمگیری درباره مصرف یا تغییر مقدار دارو، فقط به یک اندازهگیری خانگی تکیه نکنید و بدون نظر پزشک برنامه درمانی را تغییر ندهید.
جمعبندی آموزش گرفتن فشار با فشارسنج عقربهای
برای اندازهگیری صحیح، فرد باید پیش از سنجش استراحت کند، کاف متناسب روی بازوی بدون پوشش بسته شود و بازو همسطح قلب قرار بگیرد. گوشی پزشکی روی شریان بازویی گذاشته شده و هوای کاف با سرعت کنترلشده تخلیه میشود.
اولین صدای واضح و تکرارشونده برای ثبت فشار سیستولیک و ناپدیدشدن صداها برای ثبت فشار دیاستولیک استفاده میشود. مهارت کاربر، اندازه کاف، سلامت دستگاه و شرایط فرد همگی بر نتیجه اثر دارند.
برای مشاهده و مقایسه مدلهای مختلف میتوانید وارد بخش خرید دستگاه فشارسنج شوید. فروشگاه تجهیزات پزشکی لیما مد انواع فشارسنج دیجیتال و عقربهای را برای استفاده خانگی و حرفهای ارائه میکند.
دیدگاه خود را بنویسید