علائم قند خون بالا چیست؟ نشانهها، علتها و راههای کنترل
علائم قند خون بالا چیست؟
قند خون بالا یا هایپرگلیسمی زمانی رخ میدهد که مقدار گلوکز خون از محدوده هدف فرد بالاتر باشد. این وضعیت بیشتر در افراد مبتلا به دیابت دیده میشود، اما ممکن است در فردی که هنوز دیابت او تشخیص داده نشده است نیز مشاهده شود.
قند خون بالا همیشه علامت مشخصی ایجاد نمیکند. بعضی افراد زمانی متوجه آن میشوند که عدد بالایی در آزمایش یا دستگاه خانگی مشاهده کنند. در موارد دیگر، علائمی مانند تشنگی، تکرر ادرار، خستگی و تاری دید بهتدریج ظاهر میشوند.
وجود این نشانهها بهتنهایی برای تشخیص دیابت کافی نیست. اگر علائم ادامهدار هستند یا نتایج قند خون مرتب بالاتر از محدوده تعیینشده دیده میشوند، برای ارزیابی و آزمایشهای لازم با پزشک مشورت کنید. دستگاه تست قند خون خانگی برای پایش کاربرد دارد و جایگزین تشخیص آزمایشگاهی نیست.
مهمترین علائم قند خون بالا چیست؟
شدت و زمان بروز علائم به مقدار قند خون، مدت ادامه آن و شرایط جسمی فرد بستگی دارد. بعضی افراد با وجود بالا بودن قند خون، بهخصوص در مراحل اولیه، علامت واضحی ندارند.
نشانههای احتمالی قند خون بالا عبارتاند از:
- تشنگی بیشتر از معمول
- خشکی دهان
- تکرر ادرار
- خستگی و کاهش انرژی
- تاری دید
- سردرد
- کاهش تمرکز
- گرسنگی بیشتر
- دیر بهبود یافتن زخمها
- عفونتهای مکرر
- کاهش وزن بدون برنامه، بهویژه در کمبود شدید انسولین
وجود یک یا چند مورد از این نشانهها الزاماً به معنی قند خون بالا یا دیابت نیست. تشخیص باید با اندازهگیری صحیح و در صورت نیاز آزمایش پزشکی انجام شود.
چرا قند خون بالا باعث تشنگی و تکرر ادرار میشود؟
وقتی گلوکز خون از حدی بالاتر میرود، کلیهها ممکن است نتوانند تمام آن را بازجذب کنند. در نتیجه مقداری از گلوکز وارد ادرار میشود و آب بیشتری نیز همراه آن دفع خواهد شد.
این فرایند میتواند باعث موارد زیر شود:
- افزایش حجم و دفعات ادرار
- کاهش آب بدن
- خشکی دهان
- احساس تشنگی بیشتر
تشنگی و تکرر ادرار علتهای دیگری نیز دارند؛ بنابراین ادامهدار بودن این علائم باید توسط پزشک بررسی شود.
آیا خستگی میتواند نشانه قند خون بالا باشد؟
بله، خستگی ممکن است همراه با قند خون بالا دیده شود. وقتی بدن انسولین کافی ندارد یا نمیتواند بهدرستی از آن استفاده کند، ورود و مصرف گلوکز در بعضی سلولها مختل میشود. کمآبی ناشی از تکرر ادرار نیز میتواند احساس ضعف و خستگی را بیشتر کند.
بااینحال، خستگی علتهای زیادی مانند کمخوابی، کمخونی، عفونت، مشکلات تیروئید یا مصرف بعضی داروها دارد. بنابراین فقط براساس این علامت نمیتوان نتیجه گرفت که قند خون فرد بالاست.
چه عواملی باعث بالا رفتن قند خون میشوند؟
قند خون بالا فقط نتیجه مصرف شیرینی نیست. عوامل مختلفی میتوانند قند خون را افزایش دهند یا کنترل آن را دشوارتر کنند:
- مصرف کربوهیدرات بیشتر از مقدار برنامهریزیشده
- فراموشکردن یا مصرف نادرست دارو و انسولین
- بیماری، تب یا عفونت
- استرس جسمی یا روانی
- کاهش فعالیت بدنی نسبت به حالت معمول
- مصرف بعضی داروها مانند کورتونها
- مشکل در تزریق انسولین یا عملکرد پمپ
- پدیده سحرگاهی
- متناسبنبودن برنامه درمانی با شرایط فعلی فرد
اگر افزایش قند خون مرتب تکرار میشود، زمان اندازهگیری، غذا، دارو، فعالیت و علائم خود را ثبت و برای بررسی در اختیار پزشک قرار دهید. دارو یا مقدار انسولین را بدون برنامه مشخص پزشک تغییر ندهید.
برای آشنایی بیشتر با انواع بیماری و تفاوت دیابت نوع ۱ و ۲، مقاله دیابت چیست؟ علائم، علت و روشهای درمان دیابت را مطالعه کنید.
قند خون چند باشد بالا یا خطرناک محسوب میشود؟
محدوده هدف قند خون برای همه افراد یکسان نیست. نوع دیابت، سن، بارداری، داروها، بیماریهای همراه و خطر افت قند خون در تعیین هدف شخصی نقش دارند.
اعدادی که برای تشخیص دیابت در آزمایشگاه استفاده میشوند با محدوده هدف فردی که قبلاً دیابت او تشخیص داده شده است یکسان نیستند. همچنین نتیجه دستگاه خانگی بهتنهایی برای تشخیص قطعی دیابت کافی نیست.
اگر عددی بالاتر از محدوده تعیینشده خود مشاهده کردید، طبق برنامهای که پزشک برای قند خون بالا مشخص کرده است عمل کنید. تکرار نتیجه بالا، افزایش پیوسته عدد یا همراهشدن آن با علائم بیماری و کمآبی نیاز به بررسی پزشکی دارد.
برای آشنایی با محدودههای رایج قند ناشتا، بعد از غذا و معیارهای آزمایشگاهی، مقاله قند خون طبیعی چند است؟ جدول کامل قند خون ناشتا، بعد از غذا و بر اساس سن را مطالعه کنید. تفسیر نتیجه شخصی باید توسط پزشک انجام شود.
بالا ماندن قند خون چه عوارضی دارد؟
قند خون بالای مداوم میتواند در طول زمان به عروق و اندامهای مختلف آسیب برساند. احتمال و شدت عوارض به مدت ابتلا، میزان کنترل قند خون، فشار خون، چربی خون و سایر شرایط فرد بستگی دارد.
عوارض احتمالی عبارتاند از:
- بیماریهای قلبی و عروقی
- آسیب کلیه
- آسیب شبکیه و کاهش بینایی
- آسیب اعصاب
- گزگز یا بیحسی دست و پا
- زخم پا و دیر بهبود یافتن زخمها
- افزایش احتمال بعضی عفونتها
کنترل قند خون، فشار خون و چربی خون، ترک سیگار و انجام معاینات دورهای میتواند خطر یا سرعت پیشرفت بعضی از این عوارض را کاهش دهد؛ اما نمیتوان پیشگیری کامل را تضمین کرد.
هنگام بالا بودن قند خون چه کارهایی انجام دهیم؟
نحوه برخورد با قند خون بالا به عدد، علائم، نوع دیابت و برنامه درمانی فرد بستگی دارد. اگر پزشک برای چنین شرایطی برنامه مشخصی داده است، همان برنامه را اجرا کنید.
دارو و انسولین را طبق دستور مصرف کنید
دارو یا انسولین را خودسرانه قطع نکنید. همچنین بدون داشتن دستور مشخص برای دوز اصلاحی، مقدار بیشتری از دارو یا انسولین مصرف نکنید؛ زیرا ممکن است باعث افت قند خون شود.
به وضعیت بیماری و کمآبی توجه کنید
بیماری و عفونت میتوانند قند خون را افزایش دهند. در صورت بیماری، مایعات مجاز را مطابق توصیه پزشک مصرف و برنامه روزهای بیماری را دنبال کنید. اگر نمیتوانید مایعات را نگه دارید یا مرتب استفراغ میکنید، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارید.
درباره فعالیت بدنی احتیاط کنید
فعالیت بدنی در برنامه معمول دیابت مفید است، اما هنگام قند خون بسیار بالا، بیماری یا وجود کتون نباید بدون بررسی ورزش کنید. فعالیت بدنی در صورت وجود کتون ممکن است وضعیت را بدتر کند. درباره محدوده مناسب ورزش و زمان بررسی کتون از پزشک سؤال کنید.
تغذیه و مقدار کربوهیدرات را بررسی کنید
نوع و مقدار کربوهیدرات مصرفی میتواند بر قند خون اثر بگذارد. بهجای حذف خودسرانه وعدهها، برنامه غذایی را با پزشک یا متخصص تغذیه تنظیم کنید.
برای آشنایی بیشتر با انتخاب غذا، مقاله بهترین رژیم غذایی برای دیابتیها؛ چه غذاهایی بخوریم و از چه خوراکیهایی پرهیز کنیم؟ را مطالعه کنید.
چگونه نتیجه قند خون بالا را دوباره بررسی کنیم؟
اگر نتیجه با وضعیت معمول شما هماهنگ نیست، ابتدا دستها را با آب و صابون بشویید و کاملاً خشک کنید. سپس با یک نوار جدید، سالم و سازگار با دستگاه، آزمایش را مطابق دفترچه تکرار کنید.
اگر نتیجه همچنان بالاست، آن را همراه با تاریخ، ساعت، غذا، دارو و علائم ثبت کنید و طبق برنامه درمانی خود عمل کنید. تکرار مداوم تست بدون انجام اقدام توصیهشده پزشک کافی نیست.
برای یادگیری روش صحیح خونگیری و استفاده از نوار، مقاله نحوه صحیح اندازهگیری قند خون در منزل را مطالعه کنید.
چه زمانی قند خون بالا یک وضعیت اورژانسی است؟
قند خون بسیار بالا همراه با افزایش کتون میتواند نشانه کتواسیدوز دیابتی باشد. این وضعیت بیشتر در دیابت نوع ۱ دیده میشود، اما ممکن است در بعضی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نیز ایجاد شود.
در صورت مشاهده علائم زیر باید فوراً از اورژانس کمک بگیرید:
- تنفس سریع، عمیق یا دشوار
- بوی میوهای دهان
- تهوع یا استفراغ مداوم
- ناتوانی در خوردن یا نگهداشتن مایعات
- درد شکم
- گیجی یا کاهش سطح هوشیاری
- خوابآلودگی شدید
- کتون بالا، بهویژه همراه با قند خون بالا
- بدترشدن سریع وضعیت جسمی
اگر پزشک برای زمان بیماری یا بررسی کتون برنامهای در اختیار شما قرار داده است، آن را اجرا کنید. وجود علائم شدید را با تکرار مداوم اندازهگیری در منزل به تأخیر نیندازید.
کنترل قند خون بالا و خرید دستگاه تست قند خون
تشنگی، تکرر ادرار، خستگی و تاری دید از نشانههای احتمالی قند خون بالا هستند؛ اما بعضی افراد هیچ علامت واضحی ندارند. برای تشخیص علت علائم و تعیین محدوده هدف باید با پزشک مشورت کرد.
اگر نتیجه بالاتر از محدوده شخصی شماست، دارو یا انسولین را خودسرانه تغییر ندهید. روش اندازهگیری را بررسی، نتیجه را ثبت و طبق برنامه درمانی خود اقدام کنید. علائمی مانند استفراغ مداوم، تنفس غیرعادی، بوی میوهای دهان، گیجی یا کتون بالا نیازمند اقدام فوری پزشکی هستند.
برای مشاهده قیمت، موجودی و مقایسه مدلهای قابل سفارش میتوانید وارد دسته خرید دستگاه تست قند خون در فروشگاه تجهیزات پزشکی لیما مد شوید.
دیدگاه خود را بنویسید